| |
1. Bitkisel Üretim
1.1. Bitki Örtüsü
Genellikle dağlık ve ormanlık bir yapıya sahip olan bölgede başlıca bitki örtüsünü orman ağaçları teşkil eder. Alaçam, Çarşamba, Kavak, Vezirköprü ve Ayvacık ormanları en önemlileridir. Orman ağaçları olarak pelit, çam, gürgen, meşe ve kayın ilk sıraları alır. Bunlardan başka kavak, söğüt, kestane, akasya ve çınar ağaçları da vardır. Karadeniz’e ayrı bir özellik veren bu bitki örtüsü yapılan yanlış ve yasak kesimler yüzünden bir hayli azalmıştır. Bölgedeki geniş meraların yanında özellikle Çarşamba Bafra ve Ladik ilçelerinde sazlık ve bataklıklar mevcuttur.
Bitki örtüsü yönünden oldukça zengin olan Samsun ‘da ormanların yanı sıra ovalarda da bağ, bahçe, çayır ve ekili alanlar önemli yer tutmaktadır. İlimizin önemli tarımsal ürünleri buğday, tütün, mısır, sebze, ayçiçeği, şekerpancarı, fındık ve çeltiktir. İlin toplam 455.324 hektarlık tarım alanının 112.098 hektarında sulu, 343.226 hektarında ise susuz tarım yapılmaktadır. İki önemli ova olan Bafra ovası 69.110 hektar ve Çarşamba ovası 53.300 hektarlık tarım alanına sahiptir.
1.2. Arazi Dağılımı
Arazinin Cinsi Alanı (Ha) Payı (%)
Tarım Alanı 455.324 47,5
Ormanlık Alan 358.107 37,4
Çayır-Mera 33.721 3,5
Tarım Dışı Arazi 110.748 11,6
Toplam 957.900 100
1.2.1. Tarım Arazisi Üretim Alanının Kullanım Durumuna Göre Dağılımı (01.01.2007)
Tarım Çeşidi |
Alanı (Ha) |
Payı (%) |
Tarla Ziraatı, Nadas, Kavaklık |
310.115 |
68,14 |
Meyvecilik |
91.335 |
20,06 |
Sebze Üretimi |
28.645 |
6,29 |
Tar.Elverişli olup Kullanılmayan arazi |
25.092 |
5,51 |
Toplam |
455.324 |
100 |
Kaynak: Tarım İl Müdürlüğü
1.3. Tarla Ürünleri
İlimizde ekonomik bakımdan yetiştirilen 4 ana ürün buğday, mısır, çeltik, tütün ve Fındıkdır. Sanayi bitkisi olarak ayçiçeği tarımı yapılmaktadır. Çayır mera ve yem bitkileri ekilişlerinde Tarım Bakanlığının uygulamakta olduğu yem bitkileri desteklemeleri doğrultusunda artışlar olmuştur ve devam etmektedir. İlimiz tarla ürünleri bakımından oldukça uygun bir potansiyele sahiptir. Aşağıda başlıca tarla ürünleri yıllar itibariyle görülmektedir.
1.3.1. Yıllar itibariyle Tarla Ürünleri Üretimi (Ton)
|
2002 |
2003 |
2004 |
2005 |
2006 |
Tahıllar |
799.215 |
712.910 |
701.327 |
710.359 |
786.322 |
Baklagiller |
22.245 |
17.286 |
15.126 |
15.061 |
13.596 |
Endüstri Bitkileri |
630.585 |
600.889 |
574.192 |
511.273 |
499.347 |
Yağlı Tohumlar |
27.697 |
19.257 |
33.405 |
26.566 |
31.693 |
Yumru Bitkileri |
60.422 |
59.636 |
60.925 |
60.434 |
51.930 |
Toplam |
1.540.144 |
1.409.978 |
1.384.975 |
1.323.693 |
1.382.888 |
Kaynak: Tarım İl Müdürlüğü
1.3.2. Önemli Ürünlerle İlgili Bilgiler
Buğday : İlimizde buğday üretimi aile ihtiyacı ve ticari amaçla yapılmakta olup, üretim daha çok iç kesimlerde yoğunlaşmıştır. Buğdayda tohumluk ihtiyacı Tarım İl Müdürlüğü aracılığı ile Cumhuriyet 75, Momtchill, Gönen, Bezostia-1, Panda, Orso, Golia gibi sertifikalı tohumluk getirilerek karşılanmış, ayrıca çiftçiler tarafından temin edilmiştir. Buğday ekiliş alanı 137.825 ha olup yıllık üretim 459.177 ton' dur.
Mısır: İlimizde ekiliş zamanı olarak birinci ürün ve hububatla münavebeli bir şekilde ekilen mısır, dane üretimi ve slaj yapılarak hayvan yemi olarak değerlendirilmektedir. İlimizde üretimi yapılan mısır tohumluğu olarak yüksek verimli hibrit tohumlar ile yöremizin mısırı olan Karadeniz Yıldızı ve Arifiye Slajlık,ZP-677,TTM-813 çeşitler kullanılmaktadır. İlimizde toplam mısır ekiliş alanı 53.496 ha olup, toplam yıllık dane üretimi 205.037 ton’ dur.
Çeltik: İlimizde 9 ilçede çeltik ekimi yapılmakta olup, özellikle Terme, Bafra, Alaçam, Çarşamba ve Tekkeköy ilçelerinde yoğunlaşmıştır. İlimizde çeltik üretiminde kesik sulama yöntemi kullanılmaktadır. Çeltik ekimi genelde ruhsatlıdır. İlimizde toplam olarak 10.091 ha alanda yıllık ortalama 80.607 ton çeltik üretimi yapılmaktadır.
Tütün: Samsun’da 12.400 hektar alanda 11.930 ton tütün elde etmektedir. Tütünün Merkez, Bafra, Tekkeköy, Alaçam ilçelerinde yoğun olarak tarımı yapılmaktadır. Tütünün alıcısı tüccar ve devlet adına tekel iken destekleme alımlarına Yeni 3.1.2002 tarih ve 4733 sayılı Tütün Yasası ile 2002 üretim yılından itibaren son vermiştir.
1.3.3. Önemli Ürünlerin 2006 Yılı Ekiliş Alanları ve Yıllık Üretim Miktarları
Çeşidi |
Ekim Alanı(Ha.) |
Ekim Yüzdesi |
Yıllık Üretim(Ton) |
Yıllık Üretim(%) |
Buğday |
139.825 |
44,36 |
459.177 |
22,70 |
Mısır(dane) |
36.521 |
11,59 |
205.037 |
10,14 |
Cetlik |
10.091 |
3,20 |
80.607 |
3,98 |
Tütün |
12.400 |
3,93 |
11.930 |
0,59 |
Şeker Pancarı |
11.228 |
3,56 |
487.365 |
24,09 |
Ayçiçeği |
9.045 |
2,87 |
24.050 |
1,19 |
Kuru fasulye |
15.340 |
4,87 |
9.336 |
0,46 |
S.Mısır |
15.945 |
5,06 |
387.905 |
19,18 |
Fiğ(ot) |
31.904 |
10,12 |
195.036 |
9,64 |
Diğerleri |
32.873 |
10,44 |
162.446 |
8,03 |
036905Toplam |
315.172 |
100 |
2.022.889 |
100 |
Kaynak: Tarım İl Müdürlüğü 2006
1.4. Sebzecilik
İlimizin Bafra ve Çarşamba ovalarında geniş alanlarda sebzecilik yaygın olarak yapılmaktadır. En fazla üretimi yapılan sebzeler domates, biber, hıyar, patlıcan, ıspanak, fasulye, kabak, lahana, pırasa, karpuz ve kavundur. Toplam 28.645 ha alanda sebze tarımı yapılmaktadır.
Ayrıca, plastik sera ve yüksek tünellerde son yıllarda artan bir oranla sebze yetiştiriciliği yapılmaktadır. Mevcut örtülü alan 13.778 dekardır. İlimizde yoğun olarak yetiştirilen sebze türlerinin değerlendirilmesi ve pazarlamasında sorunlar çıkmaktadır. Bunun için konserve ve şoklama tesisleri kurulması gerekli görülmektedir.
Başlıca üretimi yapılan sebzelerin 2006 yılı üretimleri şöyledir:
Domates: 247.978 ton
Biber: 185.166 ton
Lahana: 184.048 ton
Hıyar: 68.221 ton
Karpuz: 111.406 ton
Taze fasulye: 85.320 ton
1.4.1. Yıllar itibariyle Sebze Ürünleri (01.01.2007)
Ürün çeşidi |
Yıllar |
2000 |
2001 |
2002 |
2003 |
2004 |
2005 |
2006 |
Yap.yenen sebze |
235.168 |
237.431 |
248.899 |
244.671 |
241.017 |
208.525 |
200.627 |
Baklagil sebzeler |
5.435 |
6.059 |
7.054 |
6.811 |
12.542 |
12.465 |
11.995 |
Mey.Yenen seb. |
938.820 |
1.033.342 |
1.004.320 |
933.301 |
847.423 |
875.923 |
838.598 |
Yumru ve kök seb. |
3.916 |
4.366 |
4.578 |
4.539 |
4.160 |
6.380 |
10.297 |
Toplam |
1.183.339 |
1.281.198 |
1.264.851 |
1.189.322 |
1.105.142 |
1.103.293 |
1.061.517 |
Kaynak: Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2006
1.5. Meyvecilik
İlimizde 91.335 ha alanda kapama meyvecilik üretimi yapılmaktadır. Bu kapama alanının 87.819 hektarı fındık alanıdır. Fındık üretimi Merkez, Terme, Çarşamba, Salıpazarı, Ayvacık, Tekkeköy, 19 Mayıs, Bafra, Alaçam, Yakakent ve Asarcık ilçelerinde yapılmaktadır. Yine kapama olarak Merkez ve Çarşamba ilçelerinde şeftali üretimi yapılmakta ve önemli gelir kaynağı oluşturmaktadır. Diğer meyve ürünlerinin yetiştiriciliği dağınık ağaç şeklinde yapılmaktadır. İlimizde 87.866 ha fındık bahçesi olup 107.298 ton fındık üretimi yapılmaktadır.589.672 meyve veren Şeftali ağacından 28.146 ton üretim gerçekleşmiştir.341.710 meyve veren elma ağacından 13.063 ton, 202.418 meyve veren armut ağacından 8.045 ton, meyve üretimi gerçekleşmiştir.
Ülkemizde üretimi iç tüketimle eritilmeyecek miktarlara ulaşan ürünlerin en önemlisi Fındık' tır. Fındık ekim alanlarını daraltılması ve bu alanlarda tüketimi ve ihracatı mümkün diğer ürünler yetiştirilmesi mümkündür. Çarşamba ve Terme ovalarında taban arazilerde yetiştirilen fındığın yerine alternatif ürünler yetiştirilebilir. 3438 sayılı yasa ile fındık alanlarında alternatif ürün çalışmaları başlatılmıştır. Yasaya göre Çarşamba, Terme, Ayvacık ve Salıpazarı ilçeleri dışında kalan yerlerde fındık dikilmesi yasaktır. Anılan ilçelerde ise % 6 dan aşağı ve 750 rakımdan yüksek yerlerde fındık dikimi yasaktır. Son yıllarda ova arazilerinde fındık tarımı yapılan alanlar hızla artmıştır. 1. 2. 3. Sınıf arazilerde fındık tarımı yapılmaktadır. Bu alanlarda mısır, çeltik, soya, Şekerpancarı, tüm sebze çeşitleri, bazı köylerde meyvecilik, plastik seralarda örtü altı yetiştiriciliği yapılabilir.
Çarşamba ovasında; 24.078 ha arazide fındık tarımı yapılmaktadır. 2006 yılı maliyetlerine göre 1 dekar fındık bahçesinden elde edilecek net gelir yaklaşık -90 YTL. Civarındadır. Aynı alanda şeftali bahçesinden 431 YTL, karpuz yetiştiriciliğinden 577 YTL, domates yetiştiriciliğinden 760 YTL. net gelir elde edilebilir.
1.5.1. Yıllar İtibarı İle Meyve Ürünleri Üretimleri (Ton)
Ürün Çeşidi |
Yıllar |
2000 |
2001 |
2002 |
2003 |
2004 |
2005 |
2006 |
Yumuşak Çekirdekli |
26.088 |
23.804 |
27.512 |
25.431 |
24.676 |
24.469 |
22.410 |
Taş Çekirdekli |
27.477 |
28.458 |
27.071 |
32.722 |
11.305 |
31.646 |
36.567 |
Sert kabuklular |
47.320 |
76.561 |
44.773 |
56.435 |
17.105 |
77.563 |
110.636 |
Üzümsü meyveler |
6.860 |
7.707 |
7.722 |
8.269 |
8.171 |
7.638 |
7.031 |
Toplam |
107.745 |
136.528 |
107.078 |
122.857 |
61.257 |
141.316 |
176.644 |
Kaynak: Samsun Tarım İl Müdürlüğü
1.5.2. İlimizdeki Meyve Ağaçlarının Üretim ve Verim Değeri (2006)
Meyve |
Alan (ha) |
Ağaç Sayısı |
Üretim (ton) |
Verim (kg/ağ) |
Meyve |
Alan
(ha.) |
Ağaç Sayısı |
Üretim (ton) |
Verim (kg/ağ) |
Armut |
54 |
202.418 |
8.045 |
45 |
Fındık |
87.866 |
42.105.155 |
107.298 |
2 |
Şeftali |
1.652 |
589.672 |
28.146 |
40 |
Elma |
257 |
3324.630 |
13.063 |
40 |
Kivi |
69 |
13.050 |
429 |
20 |
Ceviz |
995 |
107.325 |
2.716 |
40 |
Üzüm |
5 |
1000 |
1318 |
15 |
Vişne |
110 |
31.425 |
937 |
30 |
Ayva |
6 |
52.275 |
787 |
30 |
Kest. |
- |
27.000 |
602 |
25 |
Erik |
15 |
135.550 |
3.245 |
30 |
İncir |
13 |
59.840 |
2.148 |
40 |
Kızılcık |
- |
97.810 |
1.055 |
10 |
Nar |
2 |
9.487 |
198 |
20 |
Kiraz |
133 |
95.250 |
3.178 |
45 |
Dut |
- |
47.510 |
1.413 |
30 |
Kaynak: Samsun Tarım İl Müdürlüğü
Not: Ağaç sayısı sütunu doldurulurken meyve veren ağaç sayısı göz önüne alınmıştır. Alan sütunu doldurulurken kapama meyve bahçe alanları göz önüne alınmıştır.
1.6. Seracılık
200 m2 plastik serada bir mevsimde iki ürün alınır. İyi bir pazarlama koşulu ile 200 m2 den 2. 000 YTL. gelir elde edilebilir.
1.6.1. Seracılık Uygulamaları (2006)
İlçe Adı |
Köy Sayısı |
Toplam Sera Alanı
m2 |
Seracılık yapan işletme sayısı |
Merkez |
8 |
3.995 |
9 |
Alaçam |
4 |
5.800 |
33 |
Asarcık |
- |
- |
- |
Ayvacık |
- |
- |
- |
Bafra |
32 |
1.310.000 |
160 |
Çarşamba |
58 |
8.750.000 |
4.118 |
Havza |
10 |
2.316 |
14 |
Kavak |
20 |
5.600 |
40 |
Ladik |
1 |
480 |
4 |
19 Mayıs |
7 |
3.720 |
15 |
Salıpazarı |
6 |
9.800 |
20 |
Tekkeköy |
15 |
24.600 |
60 |
Terme |
30 |
830.500 |
850 |
Vezirköprü |
15 |
13.500 |
29 |
Yakakent |
3 |
4.000 |
27 |
Toplam |
209 |
10.964.311 |
5.379 |
Kaynak: Samsun Tarım İl Müdürlüğü
1.6.2. Sera Ekilişleri (2006)
Yapılan seracılık türü cam olan alan 2 da, üretim miktarı 19 ton’dur.Plastik sera alanı 8.269 da, üretim miktarı 77.839 ton ve Alçak tünel, yüksek tünel seralarının alanı 5.507 da, üretim miktarı 30.603 ton’dur.Toplam sera yapılan alan 13.778 da, üretim miktarı 108.461 ton’dur.
Yapılan Seracılık
Türü ve Yetiştirilen Ürünler |
Alan
(Da) |
Üretim Miktarı
(Ton/Kg/.../Yıl) |
Cam |
2 |
19 |
Plastik Sera |
8.269 |
77.839 |
Alçak tünel, Yüksek Tünel |
5.507 |
30.603 |
Toplam |
13.778 |
108.461 |
Kaynak: Samsun Tarım İl Müdürlüğü
1.7. Tarımsal Mekanizasyon Araç-Gereç Durumu (2006)
Tarımsal mekanizasyon araç-gereçlerinden karabasan sayısı 1.923 adet, Tarktör Pulluğu 31.082 adet, Tırmık 27.364 adet, Merdane 579 adet, Ekim Makinası(Mibzer) 715 adet, Pülvarizatör 17.566 adet, Atomizör 2.559 adet, Yağmurlama Tesisi 4.108 adet, Biçerdöver 266 adet, Sap döver 5.882 adet, Balya makinası 467 adet, Biçer bağlar 602 adet,H.Pulluğu 17.285 adet, Kültivatör 4.520 adet, Toprak Frezesi 2.092 adet, Çapa makinesı 552, Gübre dağıtıcısı 3.241 adet, Tozlayıcı 1.270 adet, Motopomp 4.650 adet, Orak makinası 2.928 adet, Ara çapa makinası 2.768 adet,Tırpan 968 adet, Su Tankeri 15.205 adet, Traktör ise 34.232 adet’tir.
CİNSİ |
SAYISI |
CİNSİ |
SAYISI |
Karasaban |
1.923 |
H.Pulluğu |
17.285 |
Traktör Pulluğu |
31.082 |
Kültivatör |
4.520 |
Tırmık |
27.364 |
Toprak Frezesi |
2.092 |
Merdane |
579 |
Çapa makinası |
552 |
Ekim Makinası (Mibzer) |
715 |
Gübre dağıtıcı |
3.241 |
|